Commun✮rios
Σύμφωνα με τη Μαρξιστική-Λενινιστική θεώρηση, η κοινωνική συνείδηση καθορίζεται από το κοινωνικό είναι. Στην περίπτωση της βιομηχανίας Βιολάντα, η κινητοποίηση μιας μερίδας εργαζομένων υπέρ της εργοδοσίας, αμέσως μετά το τραγικό εργατικό δυστύχημα της 26ης Ιανουαρίου 2026, δεν είναι μια τυχαία «συναισθηματική» αντίδραση, αλλά έχει βαθιές υλικές ρίζες.
Η πρόσφατη εικόνα εργαζομένων να συγκεντρώνονται προς στήριξη της εργοδοσίας, λίγες μόλις ημέρες μετά το τραγικό δυστύχημα στο εργοστάσιο, αποτελεί ένα κλασικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η υλική πραγματικότητα καθορίζει και συχνά αλλοτριώνει την κοινωνική συνείδηση. Στην περίπτωση αυτή, η κινητοποίηση δεν είναι προϊόν ελεύθερης βούλησης, αλλά αποτέλεσμα μιας βαθιάς εξάρτησης που εδράζεται στην ύπαρξη της λεγόμενης «εργατικής αριστοκρατίας».
Όταν ο βασικός συντονιστής της εκδήλωσης είναι στέλεχος της επιχείρησης, στενός συγγενής του ιδιοκτήτη και δραστήριο μέλος του κυβερνώντος κόμματος, η μαρξιστική οπτική αποκαλύπτει αμέσως τον ρόλο του:
λειτουργεί ως ο ιδεολογικός τοποτηρητής του κεφαλαίου μέσα στις γραμμές της παραγωγής.
Αυτά τα στελέχη, που σπάνια εκτίθενται στον κίνδυνο του εργατικού ατυχήματος καθώς η παρουσία τους στο «κάτεργο» περιορίζεται στον έλεγχο και τον εκφοβισμό, εξαρτούν την καλοπέραση και το μέλλον τους αποκλειστικά από το αφεντικό. Έχουν, επομένως, ζωτικό συμφέρον να οικοδομήσουν ένα αφήγημα «αθώωσης», παρασύροντας μαζί τους και ένα κομμάτι των απλών εργατών.
Η υλική βάση αυτής της στάσης ενισχύεται από το γεγονός ότι πολλοί εργαζόμενοι συνδέονται με την εργοδοσία μέσω συγγενικών ή εντοπιοκρατικών δεσμών. Σε μια κλειστή κοινωνία, οι «αγαθοεργίες» του εργοδότη και η διασύνδεσή του με τους πολιτικούς παράγοντες της περιοχής - οι οποίοι προωθούν την «επιχειρηματικότητα» ως τη μόνη θεότητα - δημιουργούν ένα πλέγμα προστασίας που εξαγοράζει την κοινωνική ειρήνη. Ο εργάτης, μπροστά στο φάσμα της ανεργίας και της απώλειας του επιούσιου, οδηγείται στην ψευδαίσθηση ότι τα συμφέροντά του ταυτίζονται με εκείνα του εκμεταλλευτή του.
Ωστόσο, η έλλειψη ταξικής συνείδησης δεν είναι τυχαία. Η συστηματική απαγόρευση εισόδου συνδικαλιστικών φορέων και η απομόνωση των εργαζομένων μέσα στους τοίχους της βιομηχανίας λειτουργούν ως ένα πνευματικό στεγανό. Χωρίς τη δυνατότητα ζύμωσης και συλλογικής διεκδίκησης, οι εργαζόμενοι στερούνται τα εργαλεία για να κατανοήσουν την πραγματική τους θέση στην παραγωγή.
Για τον λόγο αυτό, παρά την οργή που προκαλεί η εικόνα του «χειροκροτήματος» μπροστά στην τραγωδία, η μαρξιστική ανάλυση οφείλει να δείξει μια μορφή κατανόησης - ένα ιστορικό «συγχωροχάρτι» - προς τον απλό εργάτη. Δεν πρόκειται για ηθική δικαίωση, αλλά για την παραδοχή ότι ένας άνθρωπος τρομοκρατημένος, χωρίς ταξική παιδεία και με το πιστόλι της επιβίωσης στον κρόταφο, γίνεται εύκολα έρμαιο της εργοδοτικής προπαγάνδας. Η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τους μηχανισμούς που κρατούν αυτές τις συνειδήσεις στο σκοτάδι, μετατρέποντας τον φόβο για το αύριο σε εκδήλωση «νομιμοφροσύνης» προς το σύστημα που τους καταπιέζει.
Το Ταξικό μας Χρέος απέναντι στην Αλήθεια και την Επιβίωση
Κλείνοντας αυτή την ανάλυση, είναι επιτακτική ανάγκη να προβούμε σε έναν σαφή και δίκαιο διαχωρισμό ανάμεσα σε δύο διακριτές κατηγορίες που βρέθηκαν σε εκείνη τη μάζωξη. Από τη μία πλευρά, στέκεται η «εργατική αριστοκρατία»: οι συγγενείς, τα στελέχη και οι πολιτικά δικτυωμένοι εγκάθετοι της εργοδοσίας. Για αυτούς δεν υπάρχει ελαφρυντικό, καθώς η στάση τους είναι συνειδητή επιλογή προάσπισης των προνομίων τους πάνω στις πλάτες των συναδέλφων τους.
Από την άλλη πλευρά, όμως, βρίσκονται οι απλοί εργαζόμενοι, οι άνθρωποι της βιοπάλης που σήμερα βρίσκονται αντιμέτωποι με το σκληρό πρόσωπο της ανεργίας. Το δικό μας χρέος είναι, πρώτα απ' όλα, να κατανοήσουμε την υλική βάση της δικής τους στάσης. Όταν η επιβίωση της οικογένειας κρέμεται από μια κλωστή και το «ψωμί» ταυτίζεται με τη λειτουργία του εργοστασίου, ο φόβος γίνεται ο χειρότερος σύμβουλος. Δεν έχουμε το δικαίωμα να τους «κουνάμε το δάχτυλο» αφ' υψηλού, την ώρα που εκείνοι βυθίζονται στην αβεβαιότητα της ανεργίας.
Το πραγματικό μας καθήκον είναι να σταθούμε δίπλα τους, προσφέροντας την ταξική επιμόρφωση που τους στερήθηκε μέσα στο εργασιακό κάτεργο. Οφείλουμε να τους βοηθήσουμε να κατανοήσουν ότι το συμφέρον τους δεν ταυτίζεται με τον εργοδότη που θυσιάζει την ασφάλειά τους στον βωμό του κέρδους, αλλά με τη συλλογική δύναμη της τάξης τους. Η αλληλεγγύη μας πρέπει να είναι έμπρακτη: να τους δείξουμε ότι η αξιοπρέπεια δεν κερδίζεται με χειροκροτήματα προς τα αφεντικά, αλλά με την οργάνωση και τον κοινό αγώνα για εργασία με ασφάλεια και δικαιώματα. Μόνο μέσα από την υπομονετική, συντροφική προσέγγιση - και όχι από τη διδακτική καταδίκη - θα μπορέσει ο άνεργος εργάτης να μετατρέψει την απόγνωσή του σε ταξική συνείδηση και δύναμη ανατροπής.
